Tema 2: Marco Común Europeo de Referencia para as linguas. Obxectivos, métodos e prioridades da política lingüística europea (Carla)

 Rumbo á mestría lingüística: o PIALE e o seu compromiso coa inmersión lingüística docente

No tema 2, que versa sobre o Marco Común Europeo de Referencia para as linguas, a docente mencionou un programa formativo para o profesorado do que nunca escoitara falar. A súa denominación completa é Programa Integral de Aprendizaxe de Linguas Estranxeiras (PIALE) e o seu obxectivo primordial reside en que os docentes realicen inmersións culturais para coñecer en primeira persoa algúns sistemas educativos do mundo. A idea soa ben, non? Pois, se vos parece, imos facer un pequeno labor de investigación que nos permita afondar un pouco máis nesta actividade de formación.

Para comezar, debemos saber quen é o profesorado destinatario deste tipo de programa, xa que, como especialistas de linguas, pode ser unha opción interesante que deberíamos ter en conta na nosa futura práctica docente. Así, aínda que a Orde do 20 de abril de 2023 pola que se convocan prazas destinadas ao profesorado para a realización de itinerarios ligados ao PIALE explica en detalle o profesorado destinatario de cada actividade formativa, podemos distinguir varios tipos de perfís. Iso si, todos deben ser funcionarios de carreira ou en prácticas en centros educativos públicos e non universitarios.

Perfís dos docentes destinatarios:

- O docente especialista nalgunha lingua estranxeira do programa (inglés, francés, portugués, alemán), que imparte esa lingua en Educación Infantil, Educación Primaria, Educación Secundaria Obrigatoria, Bacharelato, Formación Profesional ou EOI.

- O docente AICLE, que imparte algunha materia, área ou módulo non lingüístico nunha lingua estranxeira, ou que participa en programas de seccións bilingües e de centros plurilingües.

- O docente non especialista, que imparte docencia nunha aula ou está interesado en impartir unha sección bilingüe e ten acreditado un nivel B2 ou superior do MCERL nalgunha das linguas estranxeiras mencionadas anteriormente.

Unha vez expostos os destinatarios, é imprescindible saber que o PIALE consta de dúas modalidades, polo que ofrece unha ampla gama de posibilidades á hora de mellorar a competencia lingüística e comunicativa. A primeira está centrada na integración e divídese en dúas fases que, en conxunto, suman aproximadamente 125 horas. Nela, o profesorado pode participar nun programa de inmersión lingüística durante un mes, que lle permitirá internarse na vida escolar de centros de Canadá, Francia ou Portugal e nutrirse dos coñecementos dun docente da súa mesma área de especialidade. Ao rematar esa experiencia, o profesorado deberá elaborar unha memoria e unha proposta didáctica que se poida concibir como recurso educativo.         

No que atinxe á segunda modalidade, esta consiste nun curso formativo no estranxeiro, que se pode desenvolver en Reino Unido, Francia, Portugal ou Alemaña. O curso posúe unha duración de dúas semanas no mes de xullo e remata cunha fase na que os docentes tamén deben presentar unha proposta didáctica, así que considero que tamén pode ser unha experiencia interesante para aqueles docentes que teñan responsabilidades familiares ou compromisos laborais que lle impidan asistir un mes á primeira modalidade.

Por conseguinte, agora que xa posuímos unha visión panorámica da estrutura na que se organiza o programa, podemos proceder a centrar a nosa atención en experiencias persoais que nos permitan confeccionar unha opinión acerca do PIALE. No meu caso, no centro no que comecei a realizar as prácticas este mes de novembro, descubrín que a miña titora participara na modalidade de integración o ano pasado. Ela viaxou a Canadá durante un mes e resume a súa experiencia como enriquecedora a todos os niveis porque coñeceu novas metodoloxías educativas que lle permitiron abrirse a novas perspectivas pedagóxicas. De feito, nesta noticia podedes consultar a entrevista que lle fixeron, na que está acompañada doutro docente que tamén participou.

A pesar de que non tiven tempo para conversar con ela sobre a súa experiencia, tamén lle botei unha ollada a varias entrevistas de participantes dispoñibles na rede, como por exemplo a de Elena Gómez. Todos concordan en que é unha oportunidade única e algúns deles valoran especialmente a posibilidade de poder integrarse con familias na modalidade de integración, xa que así poden facer amizades, coñecer en profundidade a cultura e flexibilizar os seus propios hábitos no proceso de convivencia.

Entrevistas a docentes que participaron no programa:

  

Do mesmo xeito, tamén consideran que é unha experiencia que lles beneficia persoal e profesionalmente porque teñen a oportunidade de viaxar, coñecer o país e a súa cultura, asistir a clases impartidas nunha lingua estranxeira, ampliar o seu vocabulario, e, sobre todo, coñecer desde dentro un sistema educativo diferente ao español. Polo que puiden comprobar, grazas a estas experiencias, podemos afirmar que existen múltiples diferenzas entre os distintos sistemas educativos do mundo. A modo de exemplo, recollerei as disimilitudes existentes entre o sistema canadense e o español, segundo a opinión de profesorado que participou no programa:

Fonte: Elaboración propia

Unha vez exposta toda esta información, gustaríame dar a miña opinión sobre o programa. No meu caso, creo que a modalidade máis interesante é a de integración, xa que o curso formativo de dúas semanas non permite afondar tanto no proceso de aprendizaxe. Non obstante, penso que a viaxe e a integración nun centro escolar doutro país durante un mes pode ofrecer vivencias inesquecibles e útiles para aplicar posteriormente na volta a España.

Neste sentido, o profesorado pode descubrir novos métodos educativos que sexan máis eficaces e permitan mellorar os resultados en institutos da nosa comunidade. Segundo o meu criterio, a actualización metodolóxica do profesorado é crucial porque permite que este se adapte ás necesidades do alumnado e á demanda dunha sociedade que se atopa en constante cambio e evolución. Amén do anterior, a oportunidade de observar como se traballa en centros doutros países capacita aos docentes para abordar desafíos actuais como a integración da tecnoloxía na aula, a promoción da inclusión e a xestión de ambientes de aprendizaxe diversificados.

En canto á metodoloxía AICLE, creo que este programa pode aumentar a confianza e contribuír ao desenvolvemento da competencia lingüística do profesorado non especialista que imparte materias nalgunha lingua estranxeira. Ademais, dado que o profesorado pode interactuar con docentes de diversas áreas, poderase fomentar un enfoque interdisciplinario na ensinanza da lingua estranxeira, que é o que busca esta metodoloxía.

De todos os xeitos, para rematar, gustaríame remarcar a que penso que pode ser a ensinanza máis proveitosa da viaxe: a integración da diversidade, da interculturalidade e do papel que desempeña o alumnado. Fomentar a liberdade individual, os reforzos positivos e a autonomía é esencial para crear unha educación igualitaria, xusta e equitativa. Que opinades vós?

       

 Referencias:

A voz da mata. (2020). Entrevista programa Piale. Elena Gómez. Ivoox.https://www.ivoox.com/entrevista-programa-piale-elena-gomez-audios-mp3_rf_46642196_1.html

ORDE do 20 de abril de 2023 pola que se convocan prazas destinadas ao profesorado para a realización de itinerarios formativos para a mellora da súa competencia lingüística e comunicativa, relativos ao Programa Integral de aprendizaxe de linguas estranxeiras (PIALE) para o ano 2023. (DOG, Núm. 81, 27 de abril de 2023). https://www.xunta.gal/dog/Publicados/2023/20230427/AnuncioG0655-200423-0002_gl.html

Radio Bolboreta. (2020). Espazo aberto. Entrevista a Raquel Arias sobre o Piale. Ivoox.https://www.ivoox.com/espazo-aberto-entrevista-a-raquel-arias-sobre-o-audios-mp3_rf_46730161_1.html

Referencias das imaxes:

A atribución das imaxes non está citada en cada figura porque todas se tomaron de Pixabay, unha plataforma que ofrece imaxes con licenza libre.