Tema 5: O deseño curricular base para as linguas estranxeiras (Gonzalo)

Ola de novo a todos e a todas! Nesta entrada, expoñereivos as miñas reflexións e opinións sobre o tema 5 da materia As Linguas Estranxeiras no Contexto Español e Internacional, co obxectivo de analizar as competencias adquiridas e presentar os resultados das actividades e traballos realizados.

Antes de comezar, é preciso subliñar que o tema estivo organizado en tres sesións e se centrou, principalmente, no deseño curricular base para as linguas estranxeiras. Non obstante, o docente adoptou un enfoque e unha metodoloxía distinta en cada unha delas, así que participamos en diversas actividades que nos permitiron abordar os aspectos clave do deseño curricular, a organización das ensinanzas de idiomas de réxime especial e o papel das linguas estranxeiras nos currículos da Educación Secundaria Obrigatoria, o Bacharelato e a Formación Profesional.

Na primeira sesión, comezamos cunha presentación da materia para familiarizarnos cos obxectivos, os contidos e a metodoloxía de avaliación, unha introdución que, desde a miña perspectiva, é moi útil para que o alumnado poida desenvolver estratexias de planificación que se axusten ás súas necesidades individuais.  

Tras especificar o que se esperaba de nós, dedicámonos a facer un repaso do currículo, os seus elementos, as súas competencias básicas, os graos de concreción curricular e os tipos de avaliación. Neste proceso de rememoración, o docente introduciu unha plataforma denominada Wooclap que nos permitiu responder a preguntas interactivas coas que consolidamos conceptos que aínda non tiñamos asimilados. Alén disto, falamos dos entry and exit tickets, que posibilitan identificar puntos débiles e reflexionar sobre o aprendido.

Segundo o meu criterio, estas ferramentas poden ser grandes aliadas na avaliación formativa, xa que axudan a realizar un seguimento do progreso do alumnado, facilitar a discusión entre todos e favorecer a súa flexibilidade cognitiva á hora de adaptarse a diferentes tipos de preguntas.

Así mesmo, outra das dinámicas nas que nos mergullamos ese primeiro día foi o método de actividade piramidal. O seu obxectivo era que confeccionásemos unha definición de currículo e concretásemos os seus elementos en grupos construídos de xeito piramidal (parellas, grupos de catro, oito, dezaseis…), nos que tiña que haber alguén que fose portavoz.

Na miña opinión, este método de construción conxunta da aprendizaxe fomenta o traballo en equipo, as habilidades sociais e a toma de decisións, xa que, a medida que os grupos son máis grandes, máis difícil é chegar a acordos e a unha única definición. De todos os xeitos, convén que en cada rolda se fagan rotacións de portavoces porque senón pode que as persoas introvertidas non se animen a participar activamente.

No que atinxe á aula de lingua estranxeira, penso que é un método flexible que ofrece oportunidades para recibir retroalimentación entre iguais, polo que se podería empregar para abordar temas controvertidos na lingua estranxeira, expresar opinións e chegar a conclusións. Ademais, dado que insta ao alumnado a utilizar o pensamento crítico, considero que pode ser proveitoso para analizar textos literarios e inferir significados de xeito colaborativo.

Despois de descubrir estes métodos, na segunda sesión traballamos cos currículos da ESO, Bacharelato e FP. O docente dividiunos en minigrupos de, aproximadamente, tres integrantes e asignounos unha etapa e un tema relacionado con varios aspectos do currículo, que pretendían remarcar o papel das linguas estranxeiras dentro del. No noso caso particular, o meu grupo e mais eu debiamos buscar información acerca dos obxectivos e os criterios de avaliación no currículo de Bacharelato (Decreto 157/2022), polo que traballamos a nosa competencia dixital e lingüística para elaborar unha presentación e expoñela diante do resto da clase. Este foi o noso resultado:

Nesta sesión, dedicámonos a seleccionar información relevante e, ao rematar, o docente avaliouna e brindounos feedback útil para orientarnos e motivarnos. O resto do tempo destinámolo a reflexionar criticamente sobre os conceptos para poder relacionalos e presentar a información dun xeito claro, aínda que non foi unha tarefa sinxela porque a lexislación é rigorosa e densa. Para finalizar, tamén se nos asignou individualmente unha parte do currículo das ensinanzas de idiomas de réxime especial (EOI) a partir da que tiñamos que elaborar unha diapositiva para presentala ao día seguinte:

Unha vez rematada a sesión, o terceiro día estivo dedicado ás presentacións dos diferentes grupos, nas que cada minigrupo tiña que autoavaliarse e coavaliar a outro mediante unha rúbrica. Grazas a ela, aprendemos a valorar traballos sen necesidade de outorgar unha puntuación numérica e finalizamos estas dúas últimas sesións de aprendizaxe entre iguais. Dado que cada grupo asumiu a responsabilidade de investigar a fondo un tema específico, os alumnos e alumnas que llo estaban presentando ao resto da clase comprendérono en profundidade e o alumnado espectador interactuou e escoitou activamente.

Por esta razón, creo que, a través deste método, os estudantes teñen a posibilidade de coñecer os aspectos fundamentais dunha presentación (contido, estrutura, deseño...) e construír o seu propio entendemento. Por unha banda, como todos desempeñan un rol activo no grupo, é unha técnica que promove a participación activa e  mellora, á súa vez, as habilidades comunicativas, sociais e de traballo en equipo, vinculadas á competencia persoal, social e de aprender a aprender. Por outra banda, pode ser un método funcional para aumentar a motivación intrínseca do alumnado porque, en lugar de escoitar unha explicación teórica e pouco atractiva por parte do docente, ten a posibilidade de abordar o tema que lle toque como prefira, axustarse aos seus intereses e ás necesidades dos membros do grupo.

Porén, se algunha agrupación non comprende e traballa no tema que se lle asignou, a calidade e a recepción da información podería verse afectada e algúns alumnos e alumnas poderían distraerse se as presentacións non están ben estruturadas ou non se axustan ao tempo establecido. En vista disto, no caso dunha aula de lingua estranxeira, habería que introducir temas de interese para o alumnado, non calquera cuestión que non o motive a investigar.

En definitiva, tras expoñer estas reflexións, podemos afirmar que nesta viaxe educativa sementamos contidos esenciais para a tarefa docente e cultivamos competencias que nos permitiron obter os resultados que se presentan a continuación: